تلاش «سرن» براي كشف راز خلقت

كشف حركت انبساطي عالم​ يا همان دور شدن خوشه‌هاي كهكشاني از يكديگر، دانشمندان را به اين انديشه فرو برد كه با معكوس كردن نمودار زمان مي‌توان به لحظه آغاز آفرينش نزديك شد.

نظريه «انفجار بزرگ» كه حاصل اين طرز تفكر است نشان داد در اين حركت معكوس، كاهش ابعاد عالم، افزايش دماي حيرت‌انگيزي را به دنبال دارد. براي مثال پس از گذشت يك ثانيه از انفجار بزرگ، دماي عالم حدود 10 ميليارد درجه بوده است. در اين دما ذرات بنيادي مانند «كوارك‌ها» توانايي تشكيل پيوند و به‌وجود آوردن هسته اتم‌ها را نداشتند چراكه اين دماي فوق‌العاده زياد هر پيوندي را متلاشي مي‌كند. بنابراين جهان مخلوط داغي از ذرات بنيادي بود كه با گذر زمان بسرعت سرد مي‌شد. پس از 3 دقيقه از انفجار، وقتي دما به 6 ميليارد درجه كاهش يافت كوارك‌ها، پروتون‌ها و نوترون‌ها را تشكيل دادند و بالاخره 380 هزار سال بعد، زماني كه دما به 3000 درجه رسيد، با جايگيري الكترون‌ها در اطراف هسته، اتم متولد شد. كنترل جهان به عهده 4 نيروي متفاوت است كه عبارتند از نيروهاي جاذبه، الكترومغناطيسي، هسته‌اي ضعيف و هسته‌اي قوي. كيهان‌شناسان معتقدند اين چهار نيرو در واقع برآمده از يك ابرنيرو‌ي واحد هستند كه بلافاصله پس از انفجار بزرگ به 4 نيروي ظاهرا متفاوت شكسته شد. آنها بر اين باورند كه در محيط‌هاي بسيار پرانرژي اين نيروها دوباره تبديل به يك ابرنيرو‌ مي‌شوند، بنابراين در جستجوي نظريه‌اي هستند كه بتواند اين 4 نيرو را از جنبه نظري با يكديگر تركيب كند و علم فيزيك را از نظريه‌هاي گوناگوني كه گاهي از يك پديده واحد، تفسيرهاي متفاوت ارائه مي‌دهند، برهاند. نخستين دستاورد در جهت رسيدن به اين هدف، تركيب موفقيت‌آميز نيروي هسته‌اي ضعيف و الكترومغناطيسي تحت عنوان نيروي« الكترو ـ‌ ضعيف» بود. شبيه‌سازي لحظات اوليه انفجار بزرگ بهترين روش براي درك چگونگي اتحاد نيروها و رفتار ذرات بنيادي در انرژي‌هاي بسيار بالاست. اين شبيه‌سازي در حال حاضر در مركز اتمي سرن انجام مي‌شود. آزمايشگاه عظيمي كه با استفاده از دستگاه‌هاي شتاب‌دهنده ذرات و برخورد دادن پرتوهاي پرانرژي به يكديگر و شبيه‌سازي آنچه در چند هزارم ثانيه پس از انفجار بزرگ روي داد، تلاش دارد تا درهاي جديدي را به روي دانشمندان بگشايد و رازهاي زيادي را برايشان برملا كند.

تاريخچه

سازمان اتمي اروپايي سرن يك سازمان بين‌المللي است كه بزرگ‌ترين آزمايشگاه فيزيك ذرات جهان را اداره مي‌كند و در شمال غربي ژنو، در مرز ميان سوئيس و فرانسه واقع شده‌است. سرن در سال 1954 با هدف تحقيق روي هسته اتم‌ها تاسيس شد ولي كاربرد اصلي آن در حال حاضر ساخت و راه‌اندازي شتاب‌دهنده‌هاي ذرات و ديگر زيرساخت‌هاي مورد نياز براي تحقيقات فيزيك در محيط‌هاي بسيار پرانرژي است. بيشترين پروژه‌هاي حال حاضر سرن در آزمايشگاه ال اچ سي يا برخورددهنده بزرگ هادرون متمركز است. تونل ال اچ سي 100 متر زير سطح زمين، بين فرودگاه ژنو و حوالي كوهستان ژورا واقع است. 7 آزمايشگاه فعال در مركز از داده‌هاي ال‌ اچ‌ سي استفاده مي‌كنند و هريك، از جنبه‌هاي مختلف و با فناوري‌هاي گوناگون به تحليل داده‌ها مي‌پردازند. ساخت اين آزمايشگاه‌ها با تلاش طاقت‌فرساي مهندسان امكانپذير شد. به‌عنوان مثال به‌منظور جابه‌جايي قطعات 2000 تني ماشين آشكارساز ذرات در آزمايشگاه سي ام اس و انتقال آنها به زير سطح زمين جرثقيل‌هاي ويژه‌اي از كشور بلژيك وارد شد. سرن توسط 12 كشور تاسيس شد ولي درحال حاضر 20 عضو ثابت و 7 عضو ناظر دارد. حدود 40 كشور غيرعضو از جمله ايران نيز با اين مركز تفاهمنامه همكاري امضا كرده‌اند. به‌گفته مسوولان وزارت علوم، ايران در حال حاضر در زمينه ساخت برخي تجهيزات آزمايشگاه سي ام اس كه يكي از 7 آزمايشگاه فعال در مركز است مشاركت دارد. بودجه سالانه اين مركز كه حدود يك ميليارد دلار است، توسط 20 كشور عضو پرداخت مي‌شود و كشورهاي ديگر براي استفاده از تجهيزات و حضور در آزمايشگاه‌ها حق عضويت پرداخت مي‌كنند. حدود 8000 دانشمند و مهندس از 608 دانشگاه و مركز تحقيقاتي از 113 كشور جهان در «سرن» مشغول به فعاليت هستند. دستاوردهاي اين مركز و نقش انكار ناپذير آن در پيشرفت علم حائزاهميت است، به طوري كه مركز اتمي سرن را مي‌توان يكي از خبرسازترين مراكز علمي سراسر جهان به شمار آورد. از موفقيت‌هاي سرن مي‌توان به كشف بوزون‌هاي دبليو و «زد» كه وجودشان قبلا توسط نظريه نيروي الكترو ـ ضعيف پيش‌بيني شده بود، نام برد. كارلو روبيا و سيمون فاندرمير، هر دو از سرن، به خاطر پيشرفت‌هايي كه منجر به كشف اين ذرات بنيادي شد، جايزه نوبل فيزيك 1984 را دريافت كردند. توليد اتم‌هاي پادهيدروژن در سال 1995 و جداسازي 38 عدد از اين اتم‌ها و نگهداري آنها به‌مدت بيش از 15 دقيقه در سال‌هاي 2010 و 2011 از ديگر افتخارات اين شاهكار مهندسي محسوب مي‌شوند. نوبل فيزيك 1992 نيز به يكي ديگر از دانشمندان سرن به نام جورجيز چاپارك براي ساخت دستگاه‌هاي آشكارساز ذرات اهدا شد.

اشتباه سال گذشته

​سپتامبر 2011 آزمايشگاه اپرا در مركز اتمي گرن‌ساسو‌ي كشور ايتاليا با همكاري سرن آزمايشي انجام دادند كه نتيجه آن باعث ايجاد ابهام در صحت نظريه نسبيت اينشتين شد. آنها اعلام كردند نوترينو‌هاي شليك شده از مركز ‌سرن‌ مسافت 730 كيلومتري ژنو تا گرن‌ساسو را 60 هزار ميليونيم ثانيه سريع‌تر از نور پيموده‌اند. خبري كه براي فيزيكدانان مانند يك شوك ناگهاني بود چراكه بنيان فيزيك جديد مانند نظريه ريسمان‌ها و نظريه‌ام بر نسبيت بنا شده است. ​ اوايل سال 2012 يكي ديگر از آزمايشگاه‌هاي مركز گرن‌ساسو به نام ايكاروس با تحليل مجدد نتايج آزمايش و كنترل دستگاه‌هاي اندازه گيري اعلام كرد كه نتيجه حاصل ناشي از عدم اتصال صحيح كابل فيبر نوري يك واحد جي پي اس به يك كارت الكترونيكي بوده است. اين كابل وظيفه تصحيح زمان حركت نوترينوها را به عهده داشته كه با توجه به خطاي پيش آمده، عملا از مدار خارج شده است. بعد از برقراري اتصال موردنظر و اندازه‌گيري زمان انتقال داده‌ها در طول فيبر نوري مشخص شد كه ‌نوترينو‌ها از سرعت نور پيشي نگرفته‌اند و نسبيت مي‌تواند همچنان به حاكميت خود ادامه دهد.

كشف جديد

در چند روز گذشته بار ديگر سرن با اعلام توليد و مشاهده يك ذره زيراتمي در برخورد دهنده بزرگ هادرون، در راس اخبار علمي جهان قرار گرفت.

ذره جديد كه ايكس آي بي استار نام دارد، از خانواده باريون‌هاست. باريون‌ها ذراتي هستند كه از 3 كوارك تشكيل مي‌شوند. پروتون و نوترون كه هسته اتم‌ها را تشكيل مي‌دهند؛ معروف‌ترين باريون‌ها هستند. كوارك‌ها به 6 نوع تقسيم مي‌شوند كه در جرم و بار الكتريكي با يكديگر تفاوت دارند. تمامي تركيباتي كه كوارك‌هاي سبك‌تر با يكديگر تشكيل مي‌دهند براي دانشمندان شناخته شده بود ولي ذره جديد از 2 كوارك سنگين و يك كوارك سبك ساخته مي‌شود. وجود اين ذره در مدل‌هاي فيزيك ذرات پيش‌بيني شده بود ولي دانشمندان هرگز موفق به مشاهده آن نشده بودند. البته پيوند ميان كوارك‌هاي اين باريون به‌قدري ناپايدار است كه در زمان فوق‌العاده كوتاهي فروپاشيده و به ذرات ديگر تبديل مي‌شود. به دليل همين ناپايداري نمي‌توان اين ذره را به صورت مستقيم مشاهده كرد بلكه تحليل اثرات ناشي از فروپاشي، وجود آن را اثبات مي‌كند. در روي زمين اين ذره تنها در ال اچ سي وجود دارد. در فضا نيز زماني كه يك پرتو پر انرژي كيهاني به سطحي مثل سطح ماه برخورد مي‌كند باريون‌ مورد نظر امكان تشكيل مي‌يابد. ايكس آي بي استار‌ كه جرمي تقريبا برابر جرم اتم ليتيم دارد از برخورد دو پرتو فوق‌العاده پرانرژي پروتون با انرژي 7 هزار ميليارد الكترون ولت، كه خلاف جهت يكديگر درحال حركت بودند، به وجود آمد. (انرژي يك پروتون در حالت معمولي برابر يك ميليارد الكترون ولت است.) كارلوس لورنكو، محقق ارشد سرن مي‌گويد: «اين كشف، درك ما را از پيوندهاي ميان كوارك‌ها افزايش مي‌دهد و نظريه نيروي هسته‌اي قوي را تقويت مي‌كند. ضمن اين‌كه چشم‌انداز روشني براي كشف ذرات ديگر ترسيم مي‌كند.» وينچنزو چيوچيا يكي ديگر از مجريان ارشد آزمايش مي‌گويد: «آشكارسازي اين ذره، فوق‌العاده مشكل است. تشخيص اين فرآيند فروپاشي بسيار پيچيده، به ما اعتماد به نفس بيشتري نسبت به توانايي‌مان براي يافتن ديگر ذرات مي‌دهد. در واقع كشف اين نوع ذرات، دانشمندان را بيشتر نسبت به برهمكنش‌هاي ماده و انرژي آگاه مي‌سازد.» بدون شك منظور لورنكو و چيوچيا از ذرات ديگر، بوزون هيگز است. ذرهاي كه وجود آن سال‌ها پيش توسط مدل استاندارد فيزيك ذرات پيش‌بيني شده ولي هنوز حلقه مفقوده اين مدل محسوب مي‌شود. مدل استاندارد پيشبيني مي‌كند هر مكانيسمي كه قادر باشد ذرات بنيادي را توليد كند در انرژي‌هاي بالاتر از 4‌/‌1 ترا الكترون ولت قابل مشاهده است، درحالي كه دستگاه ال اچ سي به انرژي 7 ترا الكترون ولت دست يافته است. بدون شك آشكارسازي بوزون هيگز بزرگ‌ترين دستاورد سرن در تمام سال‌هاي فعاليتش خواهد بود.

کشورهاي عضو سرن

 

 

 

 

 

در نقشه جهان،​كشورهاي عضو سرن با رنگ آبي و كشورهاي ناظر با رنگ قرمز نشان داده شده ‌ا​ست.

مسعود توكلي

وقتي زانو آرتروز مي‌گيرد

خوانندگان مي‌توانند با ارسال پيامك به سامانه 30000706 سوالات خود را در موارد مختلف مطرح و در برنامه زنده «دكتر سلام» كه هر شب ساعت ٢١ از شبكه آموزش پخش مي‌شود، پاسخ خود را دريافت كنند.

امروز دكتر احمدرضا جمشيدي، متخصص روماتولوژي و استاد دانشگاه علوم پزشكي تهران به پرسش ما پاسخ مي‌دهد.

نشانه‌هاي آرتروز زانو چيست؟

آرتروز زانو همان ساييدگي مفصل و از عوامل شايع ايجاد درد در افراد بالاتر از 40 سال است. آرتروز مفصل زانو، شايع‌ترين بيماري تخريبي از ميان مفاصل بدن است كه ميزان ابتلا به آن در خانم‌ها نسبت به آقايان بيشتر است.

نشانه‌ها

برخي افراد موقع بلندشدن از زمين يا موقع راه رفتن احساس درد در زانو يا احساس خشكي پا هنگام صبح دارند و وقتي زياد راه مي‌روند، درد زانوي آنها بيشتر مي‌شود و احساس مي‌كنند كه زير زانويشان خالي مي‌شود؛ اينها نشانه‌هاي آرتروز زانوست.

آرتروز همان پيرشدن غضروف مفصلي است كه بر اثر ساييدگي زياد ايجاد و باعث درد مي‌شود، گاهي هم استخوان اضافه در ناحيه زانو ايجاد مي‌شود كه اين استخوان شبيه منقار است و به آن نيش مفصلي مي‌گويند و موجب درد هنگام راه رفتن مي‌شود.

زانو وسيله حركت بدن و حكم چرخ‌هاي بدن را دارد. همان‌طور كه بايد به چرخ‌هاي ماشين رسيدگي كرد تا به‌سرعت فرسوده نشود، بايد از زانو هم مراقبت كرد.

عادت دو زانو نشستن براي زانويي كه آرتروز دارد، خوب نيست. درست است كه آرتروز در ميانسالي رخ مي‌دهد، اما بايد پيش از ميانسالي مراقب اين عضو بدن باشيم.

توصيه‌هايي براي مبتلايان به آرتروز

بهتر است افرادي كه دچار آرتروز زانو هستند، در منزل از صندلي‌هاي بلند استفاده كنند. به اين معني كه هنگام نشستن، كف پاها بالاتر از سطح زمين قرار گيرد. همچنين استفاده از سرويس‌هاي بهداشتي فرنگي نيز مي‌تواند به اين افراد كمك كند.

كاهش مدت زمان راه‌رفتن و پوشيدن كفش‌هاي داراي كفي نرم نيز موثر است. همچنين بهتر است اين افراد از بالا و پايين رفتن از پله‌ها و دوزانو يا چهارزانو نشستن نيز اجتناب كنند. ورزش‌درماني نيز از ديگر راه‌هايي است كه به اين بيماران توصيه مي‌شود.

يك راه ساده براي رفع زق زق و درد پا

اگر از جمله كساني هستید كه اغلب مواقع بویژه شب‌ها هنگامی كه كار و فعالیت‌ روزانه‌تان تمام شده و در حال استراحتید، حس می‌كنید پاهایتان درد می‌كند یا به حالتی دچار شده‌اید كه اصطلاحا به «زق‌زق كردن» معروف شده، خوب است بدانید با چند نرمش ساده می‌توانيد بدون صرف هزینه، درد یا زق‌زق پای خود را تسكین دهید یا حتی از ابتلا به آن جلوگیری كنید.

چنانچه معمولا دچار چنین حالتی می‌شوید، احتمالا در طول روز زیاد سر پا می ایستید. اگر چنین است، سعی كنید در طول روز گهگاه ولو مدتی اندك در جایی بنشینید، كفشتان را درآورید (خوب است جایی در هوای آزاد باشید تا سبب رنجش دیگران هم نشوید!) و لحظاتی به پاهای خود استراحت دهید: ابتدا انگشت‌های پایتان را در محوری افقی، آرام و باطمأنینه، از یكدیگر دور و سپس نزدیك كنید.

همین كار را در محور عمودی نیز انجام دهید. اگر در منزل به سر می‌برید، می‌توانید مدتی كوتاه كف پا را بالا گرفته، حالت باز و بسته كردن به آن بدهید تا شبانگاه به زُق‌زُق پا دچار نشوید.

راه دیگر رفع زق‌زق پا این است كه كفش‌های خود را درآورید؛ یك گلوله كوچك كاموایی یا توپ مانند یا حتی بطری شیشه‌ای كوچك را زیر پایتان قرار دهید و آن را نرم و آرام با كف پا بغلتانید (البته اگر از بطری محتوی آب یخزده به این منظور استفاده كنید، بهتر و زودتر به نتیجه می‌رسید).

بطری را پنج تا هفت دقیقه در محلی كه نشسته‌اید با حركات رفت و برگشت به جلو و عقب و در سراسر كف پا، از انگشت تا پاشنه، بغلتانید تا زق‌زق پایتان تسكین یابد.

مصرف مخلوطی از اندكی عسل به اضافه یك لیوان آب همراه با دو قاشق سركه سیب و تكرار آن طی چند شب پياپي نیز بويژه اگر با نرمش‌های پیش‌گفته همراه باشد، درد پایتان را آرام می‌كند. مالش یا ماساژ محل درد نیز باعث بهبود سریع‌تر درد و زق‌زق می‌شود.

نياز ‌تغذيه‌اي ‌كودك از‌خانه تا مهد

در گذشته‌اي نه‌چندان دور، بچه‌هاي خردسال هر ساعتي كه دوست داشتند از خواب بيدار مي‌شدند، صبحانه‌شان را مي‌خوردند، كمي بازي مي‌كردند تا مادر ميان‌وعده‌اي خوشمزه برايشان آماده كند و پس از خوردن ميان‌وعده و تماشاي تلويزيون هم آماده صرف ناهار مي‌شدند.

با اين حال فشردگي و تراكم زندگي اين دوران، برنامه زندگي بچه‌ها را هم تغيير داده است و بيشتر آنها ناچارند صبح زود راهي مهدكودك شوند و تا عصر با برنامه محيط بيرون از خانه هماهنگ باشند.

شاغل‌بودن مادر و تنها بودن كودك در خانه از جمله عللي است كه باعث مي‌شود تعداد بچه‌هايي كه به مهدكودك فرستاده مي‌شوند، همواره افزايش يابد اما نكته مهم آن است كه والدين در هر شرايطي، چه در خانه و چه در مهدكودك به فكر حفظ سلامت و تغذيه صحيح فرزندشان باشند.

زهرا فرهناك، كارشناس ارشد تغذيه با اشاره به اين‌كه سال‌هاي كودكي، دوران طلايي شكل‌گيري عادت‌هاي صحيح غذايي است، به جام‌جم مي‌گويد: به دليل اهميت شكل‌گيري عادت‌هاي صحيح غذايي در سنين كودكي، والدين و مسوولان مهدهاي كودك بايد با همكاري يكديگر براي ايجاد اين عادت‌ها و هدايتشان در مسير صحيح ‌تلاش كنند.

وي ضمن بيان اين‌كه با اين كار مي‌توان به دو هدف مهم دست يافت، توضيح مي‌دهد: با توجه به اين‌كه نوع تغذيه افراد با مشكلات و بيماري‌هايي كه ممكن است در آينده برايشان ايجاد شود در ارتباط است، اگر در اين سال‌ها بتوانيم عادات غذايي صحيح را ايجاد كنيم، به طور حتم سلامت بچه‌ها در سال‌هاي بعد هم تضمين مي‌شود. علاوه بر اين، در سنين نوجواني نيز درگيري خانواده‌ها با بچه‌ها بسيار كمتر خواهد شد؛ به اين معني كه مشكلاتي مانند شيرنخوردن، بي‌ميلي به سبزيجات و ميوه‌ها، مصرف بيش از حد فست‌فودها و ... به حداقل مي‌رسد.

لزوم هماهنگي خانه و مهدكودك

فرهناك با اشاره به اين‌كه در برخي از مهدها، وعده‌هاي اصلي غذا در كنار ميان‌وعده‌ها براي كودكان آماده مي‌شود، توضيح مي‌دهد: نوع تغذيه بچه‌ها در مهدكودك و در محيط خانه نبايد خيلي متفاوت باشد، تا بچه در مورد انتخاب مواد غذايي دچار تضاد نشود؛ به اين معني كه اگر كودك در مهد، شير، ماست و غذاهاي سالم را مصرف كند و هنگامي كه در خانه است، به جاي آب يا دوغ هميشه نوشابه را سرسفره ببيند، برايش اين سوال مطرح مي‌شود كه دوغ خوب است يا نوشابه؟ اگر دوغ خوب است، چرا پدر و مادر من نوشابه مي‌خورند و اگر نوشابه سالم است چرا مسوولان مهد به ما نوشابه نمي‌دهند؟

وي تاكيد مي‌كند: علاوه بر اين‌كه براي دسترسي به الگوي تغذيه صحيح، خانواده‌ها بايد هماهنگ با مسوولان مهد عمل كنند، نبايد نقش مادر را نيز ناديده گرفت؛ به طوري كه اگر مادر شير مصرف نكند يا ميوه دوست نداشته باشد، نمي‌توان از كودك هم انتظار برخورد مناسبي را داشت.

به گفته اين كارشناس ارشد تغذيه، نبايد فراموش كرد كودكان از والدين خود تبعيت مي‌كنند و به همين دليل تمام اعضاي خانواده بايد از يك الگوي غذايي صحيح پيروي كنند.

نياز غذايي كودك را بشناسيم

با توجه به اين‌كه كودكان در سن رشد هستند حتماً بايد توجه داشت كه برنامه غذايي‌شان شامل همه انواع مواد مورد نياز باشد. اما شايد پدر و مادر بدرستي ندانند كودك به چه موادي نياز دارد و چطور مي‌توان آنها را فراهم كرد.

فرهناك در اين باره توضيح مي‌دهد: پدر و مادر بايد ظرف غذاي كودك را مطابق با نيازهاي غذايي او آماده كنند؛ به اين صورت كه در وعده‌ اصلي حتماً يك منبع كربوهيدرات پيچيده وجود داشته باشد تا انرژي كودك تامين شود؛ برنج، نان و ماكاروني منابعي از كربوهيدارت‌هاي پيچيده هستند كه با توجه به وعده غذايي مي‌توان يكي از آنها را انتخاب كرد.

به گفته وي خوب است كودكان را با نان‌هاي سبوسدار هم آشنا كنيم تا از خواص آنها بهره‌مند شوند.

فرهناك درباره لزوم وجود منابع پروتئين در غذاي اصلي كودك‌ توضيح مي‌دهد: چون بچه‌ها در سنين رشد هستند، علاوه بر انرژي به پروتئين‌ها هم نياز دارند؛ انواع گوشت، مرغ، ماهي و حبوبات منابع خوبي از پروتئين است و براي وعده صبحانه هم مي‌توان با استفاده از پنير يا تخم‌مرغ پروتئين مورد نياز را تامين كرد.

به گفته وي، مواد لبني مختلف حتما بايد در وعده‌هاي اصلي مصرف شود كه به اين منظور مي‌توان از شير، ماست يا دوغ استفاده كرد.

اين كارشناس ارشد تغذيه ضمن بيان اين‌كه سبزيجات نيز بايد جزئي از برنامه غذاي روزانه كودكان باشد، مي‌گويد: بهتر است در غذاي كودك از سبزيجات رنگارنگ و متنوع استفاده شود؛ با اين كار هم غذا ظاهر بهتري پيدا مي‌كند و هم مي‌توانيد سبزيجات مختلف را كه خواص متفاوتي دارد به كودك معرفي كنيد.

به گفته وي رنگ ظرف، نوع چيدمان و رنگ غذا و ايجاد ظاهري زيبا تاثير زيادي بر اشتهاي كودك دارد و مي‌تواند او را تشويق به غذا خوردن كند يا برعكس، اشتهاي او را كاهش دهد.

وي با تاكيد بر اين كه اين چهار ماده غذايي حتماً بايد در وعده‌هاي اصلي غذاي بچه‌ها قرار گيرد، درباره ميان‌‌وعده‌هاي مناسب مي‌گويد: بهترين انتخاب براي ميان‌وعده‌ها انواع ميوه و سبزيجات است كه براساس سن كودك مي‌توانيم از آنها استفاده كنيم.

لقمه‌هاي كوچك و ساده‌اي مانند نان و پنير و گردو، نان و عسل يا نان و خرما و شير يا مخلوط آن با ميوه‌ها نيز از ديگر ميان‌وعده‌هايي است كه مصرف آنها براي كودكان بسيار مناسب است.

ميان‌وعده‌ها متناسب براي بچه‌ها

اين كارشناس ارشد تغذيه مي‌گويد: برخي بچه‌ها طعم شير را دوست ندارند، اما اين دليل خوبي براي كنار گذاشتن آن نيست؛ از آنجا كه والدين بايد بتدريج عادت مصرف شير را به كودك بياموزند، مي‌توانند شير را مخلوط با ميوه‌هاي مختلف به كودك بدهند؛ شير موز، شير و توت فرنگي، شير انبه و ... نوشيدني‌هاي خوش طعمي است كه خاصيت خوبي نيز دارد. البته يادمان باشد مخلوط كردن شير با چاي، قهوه و كاكائو جذب كلسيم آن را پايين مي‌آورد.

به گفته وي خوراك‌هايي مانند عدسي، فرني، خوراك لوبيا و همچنين انواع مغزها نيز از ديگر انتخاب‌هاي مناسب براي ميان‌وعده‌هاست.

فرهناك با بيان اين‌كه بهتر است كمتر از انواع آبميوه‌ها و بخصوص آبميوه‌هاي صنعتي، كيك، شكلات و بيسكويت استفاده شود، خاطرنشان مي‌كند: اين نوع خوراكي‌ها به علت چسبندگي‌‌ مي‌تواند عاملي براي پوسيدگي دندان‌هاي كودك نيز باشد و به همين دليل بايد تا حد امكان مصرف آنها را كم كرد.

مراقب باشيد كودك مسموم نشود

گاهي والدين مواد غذايي را همراه كودك به مهد مي‌فرستند؛ اما با توجه به گرم شدن هوا همان چند ساعتي كه غذا در كيف كودك مي‌ماند ممكن است باعث خراب شدن غذا و در نتيجه مسموميت كودك شود.

فرهناك در اين زمينه به والدين توصيه مي‌كند: در هواي گرم تا حد امكان نبايد غذاهايي كه حاوي گوشت و تخم‌مرغ و مواد فاسد شدني است، براي كودك بگذاريد و بهتر است به جاي اين مواد از لقمه‌هاي ساده‌تر، انواع مغزها، ميوه‌ها و سبزيجات استفاده كنيد.

نيلوفر اسعدي‌بيگي 

گودال‌هاي برخوردي؛ جان‌پناه ميكروب‌ها

گودال‌هاي حاصل از برخوردهاي فضايي كه روي سطح سيارات وجود دارد، بدون شك بهترين مكان براي جستجوي نشانه‌هاي حيات است.

دانشمندان در يكي از گودال‌هاي برخوردي زمين، واقع در قاره آمريكا، ميكروارگانيسم‌هايي را يافته‌اند؛ اين در حالي است كه اين برخورد حدود 35 ميليون سال قبل رخ داده بود.

دانشمندان معتقدند كه اين ميكروارگانيسم‌ها به نوعي نشانه هستند و به ما مي‌فهمانند كه زير گودال‌هاي برخوردي، ميكروب‌ها مي‌توانند زنده بمانند و به حيات خود ادامه دهند.

گودال‌هاي برخوردي كيهاني، در واقع براي ميكروب‌ها به عنوان يك جان‌پناه عمل مي‌كند و از آنها در برابر عوامل آب و هوايي و محيطي، مثل تغيير فصل‌ها، گرمايش جهاني يا اعصار يخبندان محافظت مي‌كند.

محققان معتقدند​ براي جستجوي حيات در سياره همسايه، مريخ هم بايد كار خود را از گودال‌هاي برخوردي آغاز كند. با حفر كردن محل گودال‌ها و نمونه‌برداري از آنها مي‌توان به وجود يا نبود ميكروب‌ها در مريخ پي برد.

محققان دانشگاه ادينبرگ، گودال برخوردي 35 ميليون ساله قاره آمريكا را كه در منطقه چساپيكه واقع شده است، حدود دو كيلومتر حفر كردند. آنها پس از بررسي نمونه خاك عمق دو كيلومتري گودال، به توده‌هاي ميكروب رسيدند كه به طور نامنظم ميان خاك و سنگ‌ها پخش شده بودند. اين يعني حيات مي‌تواند حتي تا 35 ميليون سال بعد از برخورد هم به صورت ميكروبي فعال بماند.

گرمايي كه يك شهاب سنگ هنگام برخورد با سطح سيارات توليد مي‌كند، بسيار زياد است و همه چيز را در سطح برخورد از بين مي‌برد، اما شكاف‌هايي كه به واسطه برخورد در سنگ‌ها و صخره‌ها ايجاد مي‌شوند، مكان‌هاي مناسبي براي رشد و توليدمثل ميكروب‌ها خواهد بود زيرا آب و مواد معدني به آرامي در آنها جمع شده و ميكروارگانيسم‌ها را تغذيه مي‌كنند.

برخي از گونه‌هاي ميكروبي، با جذب فلزاتي مانند آهن از سنگ‌ها به حيات خود ادامه مي‌دهند.

انصراف پورشه از توليد رودستر ارزان

شركت اتومبيل سازي آلماني پورشه از تصميم خود براي توليد يك مدل رودستر ارزان قيمت منصرف شد تا كماكان روي توليد مدل هاي لوكس گران قيمت تمركز كند.

به گزارش روز دوشنبه جام جم آنلاين به نقل از خبرگزاري فرانسه، ماتياس مولر، مدير شركت پورشه در گفت‌وگويي با روزنامه آلماني اشتوتگارت زايتونگ خاطرنشان كرد: متقاعد شدن من براي توليد يك مدل رودستر ارزان قيمت به تنهايي كفي نيست بلكه بايد مشتريان ما نيز متقاعد شوند.

شركت پورشه بيم دارد توليد اتومبيلي ارزان قيمت كه با مارك معروف آن در دسترس همگان باشد اعتبار شركت را نزد برخي از مشتريان قديمي اش خدشه دار كند.

مولر تاكيد كرد: شركت پورشه قبل از هر چيز به اعتبار ماركش اهميت مي دهد. و اين مارك اصلي ترين دليلي است كه مشتريان تصميم به خريد يك اتومبيل پورشه مي گيرند. بنابراين، ما بايد به شيوه اي  تصميم بگيريم كه مارك پورشه همواره اعتبارش را به عنوان نماد مدل هاي لوكس و رويايي حفظ كند.

مولرابراز داشت: اگر ما اتومبيلي در سطح پايين‌تر از باكستر( رودستر كنوني پورشه به قيمت حدود 50 هزار يورو) را بفروش برسانيم ، مشترياني كاملا جديد را جلب خواهيم كرد و اگر به اين دليل مشتريان دائمي خود را از دست دهيم ، براي اعتبار مارك پورشه خدمتي  انجام نداده ايم.

وي افزود: براي دلايل مشابهي ، پورشه مدلي كوچكتر از مدل لوكس پانامه‌را  را توليد نخواهد كرد تا بتواند از سال 2013 روي توليد مدل دوگانه سوز اسپرت اسپايدر 918 تمركز كند. اين مدل جديد كه قيمتش حدود 760 هزار يورو خواهد بود، در اشتوتگارت زادگاهش توليد خواهد شد.

مولر بدون اشاره به جزييات بيشتري گفت : پورشه تصميم دارد فقط 918 دستگاه از اين اتومبيل گران قيمت را توليد كند. پس از آن كارخانه اشتوتگارت - زوفنهاوسن مي تواند خط توليدش را براي ساخت يك مدل ارزان‌تر از اسپايدر 918 اما كماكان گران تر از مدل 911 اختصاص دهد كه گران ترين اتومبيل اين مدل 250 هزار يورو قيمت دارد. مترجم : بهرام افتخاري

اوج‌گيري ترن‌هاي هوايي با كمك رياضيات

ترن‌های هوایی به جهت هیجان خاصی كه برای علاقه‌مندانشان در سراسر جهان به ارمغان می‌آورند به هیجان‌انگیزترین عضو پارك‌های تفریحی دنیا تبدیل شده‌اند.

طی دو دهه گذشته پیشرفت‌های زیادی در فناوری و طراحی این نوع ترن‌ها صورت گرفته است به طوری كه اكنون می‌توان گفت ترن‌های هوایی يك وسيله تفريحي امن، سودآور و پرطرفدار هستند. با این حال این تنها یك روی سكه است.

سرعت قابل توجه این وسیله تفریحی موجب شده تا طراحان و اداره‌كنندگان آن خود را با مسوولیت سنگینی درخصوص حفظ سلامت افراد سوار بر آن روبه‌رو ‌ببینند.

تصور كنید سوار بر ترن هوایی استورم رانر واقع در پارك تفریحی هرشي پارك در پنسیلوانیای آمریكا هستید. این ترن هوایی تنها در دو ثانیه به سرعت خیره‌كننده 116 كیلومتر بر ساعت می‌رسد.

كنار آن ترن هوایی گريت ‌بر نیز از جمله ترسناك‌ترین ترن‌های هوایی در جهان به شمار می‌آید و از حیث پیچیدگی مسیر از شهرت خاصی برخوردار است.

اين دو ترن هوايي فقط ابزاري براي سرگرمي نيستند، بلكه دانشگاهي ويژه براي ياد گرفتن مهندسي هستند كه دنيايي از رياضيات، فيزيك و علم مواد در آنها به كار گرفته شده است.

كنت باچمن، مدیر بخش طراحی و مهندسی شركت سرگرمي‌هاي هرشي و متخصص در زمینه طراحی سیستم‌ها و وسایل بازی در پارك‌های تفریحی می‌گوید: ما ترن 12 تنی را در كمتر از دو ثانیه تا ارتفاع 45 متری بالا می‌بریم. پس باید قبول كرد كه سیستم هیدرولیكی به كار گرفته شده در این مجموعه در نوع خود حیرت‌انگیز است. به عقیده باچمن بزرگ‌ترین تغییری كه در فرآیند حیات ترن‌های هوایی روی داده به تحولاتی بازمی‌گردد كه در نوع ساخت و ساز آنها صورت گرفته است.

فاكتور مهم دیگر در این زمینه به مقوله مدلسازی مربوط می‌شود. باچمن به عنوان یك متخصص كهنه‌كار در این زمینه می‌گوید: به لطف پیشرفت‌هایی كه در فناوری رایانه‌ها صورت گرفته می‌توانیم ترن‌های هوایی به مراتب سریع‌تر طراحی كنیم. البته این كار با سختی‌های زیادی نیز همراه است. به عنوان مثال برای طراحی و ساخت یك نمونه از ترن هوایی حدود 12 ماه زمان صرف كردیم و جالب این‌كه 12 یا 13 بار مدل اولیه را تغییر دادیم. در این رهگذر از فرمول‌های مختلف ریاضی استفاده كردیم تا در نهایت به واقعیت آنچه ​ می‌خواستیم دست پیدا كردیم.

باچمن هدف اصلی در فرآیند بهبود طراحی ترن‌های هوایی را رسیدن به زمانی می‌داند كه در آن هر فردی كه از ترن هوایی پیاده می‌شود از لحظاتی كه در این وسیله هیجان‌انگیز داشته است، بخوبی و لذت یاد كند. شرایط مطلوب، زمانی به دست می‌آید كه افراد پس از پیاده‌شدن باز هم علاقه‌مند به تكرار این تجربه هیجان‌انگیز باشند.

ترن هوایی بعدی كه باچمن طراحی می‌كند از نوع كابلی و با وزنی حدود 16 تن خواهد بود كه به لطف برخورداری از موتور قدرتمند 1500 اسب بخاری تا ارتفاع 60 متری بالا خواهد رفت.

این ارابه تندرو Skyrush نام دارد و خیلی زود هم كار خود را آغاز خواهد كرد. شاید ادعای باچمن كه ساخت و ساز ترن‌های هوایی را با آزمایشگاهی بزرگ و مجهز مقایسه كرده است چندان هم جای تعجب نداشته باشد.

او می‌گوید: كارهاي علمي​كه در یك پارك تفریحی انجام مي‌شود از نظر من دست‌كمی‌ از ناسا و پیچیدگی‌های سفر به فضا ندارد و به همین دلیل علاقه‌ای به ترك آن ندارم. ما مردم را به این طرف و آن طرف می‌چرخانیم و این در حالی است كه خنده و شادمانی در چهره‌شان موج می‌زند.

مهدی پیرگزی

انسولين چيست

هورمون انسولین در لوزالمعده تولید می‌شود و مهم‌ترین عامل تنظیم قند خون در بدن است.

انسان در شبانه روز هر چند ساعت، یك‌بار غذا می‌خورد و گاهی تا ساعت‌ها به غذا دسترسی ندارد. این در حالي است كه سلول‌های بدن ما كه در واقع واحدهای اصلی حیات هستند، به صورت مداوم و بدون وقفه به سوخت برای تولید انرژی نياز دارند.

زمانی كه غذا می‌خوریم، بخش عمده‌‌اي از غذا كه به آن فوري نياز نداريم، ذخیره می‌شود. برای این ذخیره‌سازی بايد هورمون انسولین ترشح شود تا سلول‌های ذخیره‌كننده در كبد ، ماهیچه‌ها و بافت‌های چربی بتوانند، قند حاصل از غذا را به سرعت، به صورت گلیكوژن و چربی انبار كنند.

هنگام گرسنگی به تدريج ترشح انسولین كم می‌شود و با كم‌شدن انسولین، در انبارهای ذخیره قند و چربی باز می‌شود تا سلول‌ها به سوخت دسترسی مداوم داشته باشند.

بیماری دیابت درواقع حاصل كمبود یا ناتوانی كاركرد هورمون انسولین است. دیابت نوع يك بر اثر تخریب سلول‌های سازنده انسولین رخ می‌دهد و بیمار در همان اوایل زندگی از داشتن انسولین محروم می‌شود.

در دیابت نوع 2، ابتدا كمبود انسولین وجود ندارد، بلكه سلول‌ها نسبت به انسولین مقاومت نشان می‌دهند و در واقع انسولین برای انجام كارهای خود دچار ناتوانی نسبی است و سلول‌های لوزالمعده مجبور به تولید مقادیر زیادي انسولین است.

بعد از گذشت چندین سال از این بیماری، بتدريج سلول‌ها خسته شده و علاوه بر مقاومت سلول‌ها به انسولین، كمبود این هورمون نیز رخ می‌دهد.

فراموش نكنيد كه در غیاب انسولین (یا ناتوانی آن) قند حاصل از غذا قادر به ورود به سلول‌ها نیست و سطح آن در خون بالا می‌رود.

از طرفی در زمان گرسنگی نیز انبارهای ذخیره خالی از گلیكوژن و چربی خواهند بود و سلول‌ها به طور مناسب به قند دسترسي ندارند البته این روند در دیابت نوع 2 كه بیشترین موارد این بیماری در جامعه را تشكیل می‌دهد، نیاز به گذشت زمان دارد.

به همین دلیل است كه تا سال‌ها از شروع این بیماری، فرد معمولا چاق بوده و سپس شروع به لاغر شدن می‌كند. خوشبختانه علم پزشكی آن قدر پیشرفت كرده است كه اكنون این هورمون در دسترس بیماران قرار داده شده است تا در صورت تجویز پزشك در بدن جایگزین شود.

در سال‌های گذشته انسولین با مشكلات فراوانی از گاو یا خوك تهیه مي‌شد، اما امروزه با روش نوتركیب ژنی، مقادیر زیادی از این هورمون گرانبها تولید می‌شود.

با وجود اين، متاسفانه در بيشتر جوامع، مردم رویكرد خوبی به تزریق انسولین ندارند، ترس از تزریق هر روزه، این‌كه در زمان سفر چگونه دارو را همراه داشته باشند و این‌كه انسولین چه اثری روی بیماریشان دارد، مرتب باعث نگرانی آنها می‌شود.

این در حالی است كه داروی انسولین یكی از بهترین و كم‌عارضه‌ترین داروهای موجود است و سوزن مخصوص تزریق انسولین بسیار باریك است و تزریق آن كمترین درد را دارد.

دكتر رضا كريمي - متخصص بيماري‌هاي داخلي

مديركل ياهو استعفا مي‌دهد

اسكات تامسون، مديركل ياهو به دليل يك رسوايي در مورد مدرك تحصيلي اش به زودي ناگزير به استعفا مي‌شود.

به گزارش روز دوشنبه جام جم آنلاين به نقل از خبرگزاري فرانسه، در پي افشاي جدل برانگيز مدرك غيرواقعي دانشگاهي اسكات تامسون در رشته علوم انفورماتيك كه در رزومه حرفه اي اش ارائه شده، وي به زودي ناگزير به استعفا از مقامش خواهد شد.

سايت اطلاع رساني تخصص "آل تينگز ديجيتال" گزارش داد كه بحث جنجالي در مورد رزومه حرفه اي تامسون در چهارم مه پس از آن بالا گرفت كه  صندوق سرمايه گذاري " تيرد پوينت" يكي از نخستين سهامداران ياهو تامسون را متهم كرد كه درمورد مدارك تحصيلي اش دروغ گفته و خواستار بركناري اش شد.

"آل تينگز ديجيتال" به نقل از منابع موثق افزود : اسكات تامسون چاره اي جز استعفا ندارد و ظاهرا ياهو اعلام خواهد كرد كه استعفاي وي به دلايل شخصي  بوده است. واكنش تامسون در رابطه با افشاي رزومه دستكاري شده اش به وضوح بيانگر كناره گيري ناگهاني وي است.

گفته مي شود، راس لوينسان مدير جهاني  شاخه رسانه اي گروه ياهو به طور موقت جانشين تامسون خواهد شد. گروه ياهو تا اواسط روز يكشنبه به وقت محلي واشنگتن براي  توضيح يا تاييد اين خبر در دسترس نبود.

اما براساس آخرين گزارش ها، گروه ياهو شامگاه يكشنبه به وقت محلي واشنگتن در بيانيه اي اعلام كرد كه  راس لوينسان به طور موقت به مقام مديركل  اين گروه منصوب شده است.

گروه ياهو در اين بيانيه بي آنكه جزييات بيشتري را ارائه دهد، افزود: اسكات تامسون ، مديركل ياهو "شركت را ترك كرده است".مترجم : بهرام افتخاري

رام کردن اژدها

فضاپيماي دراگون (اژدها)، نقش اصلي پروژه مشترك ناسا و اسپيس ايكس را ايفا مي‌كند كه در اصل براي انتقال بار ساخته شده و عنوان اولين فضاپيماي خصوصي جهان را يدك مي‌كشد.

اين فضاپيما در ماموريت آينده ناسا و اسپيس ايكس به ايستگاه فضايي بين‌المللي مي‌رود و در آنجا پس از مبادله بار دوباره به زمين باز خواهد گشت.

دراگون سرآغاز فصل جديدي از فضاپيماهاست كه ناسا به آنها روي آورده است. پس از بازنشستگي شاتل‌ها، اين نوع جديد فضاپيماها امنيت بالاتر، تكنولوژي پيشرفته‌تر و البته سود و صرفه بيشتري دار​د.

دراگون كه بزودي و پس از چند بار تاخير از سكوي پرتاب مركز فضايي كندي براي يك ماموريت سه هفته‌اي به فضا فرستاده خواهد شد پس از رسيدن به ايستگاه فضايي بين‌المللي بايد مدتي از دور اين ايستگاه را تعقيب كند تا بررسي‌هاي راه دور از بخش‌هاي مختلف آن تمام شود و تنها در آن صورت، دراگون با كمك كانادارم2 كه يك بازوي روباتيك است در كنار ايستگاه بين‌المللي فضايي پهلو مي‌گيرد.

اين فضاپيما هنگام حضيض مداري ايستگاه (كمترين فاصله ايستگاه تا زمين) به آن نزديك مي‌شود و توقفي كوتاه در فاصله 2.5 كيلومتري آن دارد. دليل اين توقف بررسي مجدد حسگرها و سيستم‌هاي نوري براي اقدام به پهلوگيري در امنيت كامل است.

نقش كانادارم 2 در اين ماموريت

هنگامي كه دراگون كاملا در كنار ايستگاه فضايي قرار مي‌گيرد، كانادارم 2 وارد عمل مي‌شود. اين روبات، وسيله‌اي است كه به كپسول بار دراگون قلاب مي‌شود و آن را به سمت يكي از لنگرگاه‌هاي ايستگاه فضايي مي‌برد.

دان پتيت، فضانورد ناسا و آندره كوييپرز، فضانورد اسا كه هر دو از ساكنان ايستگاه فضايي بين‌المللي هستند، كنترل كانادارم 2 را در دست دارند.

اين عمليات هشت تا 10 متر زير ايستگاه انجام مي‌شود؛ به اين صورت كه پتيت بازوي روباتيك كانادارم2 را كنترل مي‌كند و خود كانادارم2 هم تحت كنترل كوييپرز است كه آن را دقيق در كپسول قلاب مي‌كند تا كپسول بدرستي به ايستگاه نزديك شود.

دراگون سومين فضاپيمايي است كه در طول ماموريتش از كانادارم2 براي پهلوگيري استفاده مي‌كند. در طول 18 روزي كه دراگون در كنار ايستگاه بين‌المللي فضايي است، فضانوردان بار آن را كه حدود نيم تن غذا و لباس است، تخليه مي‌كنند و به اتاق‌هايي كه از قبل تنظيم فشار شده، مي‌برند.

در روز ششم ماموريت، كانادارم2 و وسيله ديگري به نام دكستر، بدنه و سطح خارجي دراگون را بررسي مي‌كنند تا در صورت مشاهده هرگونه اثر ضربه يا آسيب‌ديدگي، آن را ثبت و به مركز كنترل زميني مخابره كنند.

در پايان ماموريت هم، كانادارم2 دراگون را از ايستگاه جدا مي‌كند تا اين وسيله نقليه بزرگ براي فرود به زمين برگردد تا در آنجا سرويس‌هاي لازم را دريافت كند و براي ماموريت‌هاي بعدي آماده شود.

منبع :​space-travel - مترجم: مريم دروديان